Articles Jakie struktury organizacyjne przedsiębiorstw sprawdzą się najlepiej w Twojej firmie?

Jakie struktury organizacyjne przedsiębiorstw sprawdzą się najlepiej w Twojej firmie?

Zespół Bitrix24
13 min
530
Zaktualizowano: 19 stycznia 2024
Zespół Bitrix24
Zaktualizowano: 19 stycznia 2024
Jakie struktury organizacyjne przedsiębiorstw sprawdzą się najlepiej w Twojej firmie?

W miarę rozwoju firm i transformacji branż zrozumienie i wybór właściwej struktury organizacyjnej staje się sprawą najwyższej wagi. To decyzja administracyjna, która dostosowuje wizję firmy do jej dynamiki operacyjnej, zapewnienia bezproblemowej komunikacji i wspierania kultury, dostosowania i rozwijania w stale zmieniającym się otoczeniu rynkowym.

Artykuł ten zagłębia się w świat struktur organizacyjnych przedsiębiorstw, oferując kompleksowy przewodnik po różnych dostępnych typach, ich zaletach i wadach oraz kontekstach, w których są one najbardziej skuteczne. Niezależnie od tego, czy jesteś start-upem nastawionym na szybki rozwój, czy dużą korporacją stojącą w obliczu zmian w branży, zrozumienie tych struktur ma kluczowe znaczenie. Naszym celem jest wyposażenie Cię w wiedzę niezbędną do podjęcia świadomej decyzji o tym, która struktura organizacyjna najlepiej pasuje do unikalnych celów i kultury Twojej firmy. Czyniąc to, chcemy utorować drogę do zwiększonej wydajności, lepszej komunikacji i ostatecznie trwałego sukcesu biznesowego.

Rodzaje struktur organizacyjnych

Zrozumienie różnych typów struktur organizacyjnych jest kluczowe dla każdego lidera biznesu. Każdy typ ma odrębne cechy, zalety i wady i jest odpowiedni dla różnych rodzajów firm i branż. W tym artykule przyjrzymy się pięciu głównym typom struktur organizacyjnych.

1. Struktura hierarchiczna

Struktura hierarchiczna jest jedną z najstarszych i najbardziej tradycyjnych form projektowania organizacji. Przypomina piramidę, charakteryzuje się wyraźną, pionową hierarchią dowodzenia i kontroli. Na szczycie piramidy znajduje się najwyższa władza (np. dyrektor generalny), a każdy kolejny poziom reprezentuje niższy szczebel władzy. Struktura ta charakteryzuje się określonymi rolami i obowiązkami, formalną strukturą dowodzenia i zazwyczaj koncentruje się na komunikacji pionowej.

  • Zalety: największą zaletą struktury hierarchicznej jest jej przejrzystość i prostota. Oferuje dobrze zdefiniowane ścieżki rozwoju kariery, dzięki czemu role i obowiązki są jasne dla wszystkich pracowników. Ta przejrzystość często prowadzi do usprawnienia procesów decyzyjnych na wyższych szczeblach firmy. Struktura ma również tendencję do tworzenia silnego poczucia porządku i dyscypliny, co może być korzystne w dużych organizacjach, w których konieczne jest zarządzanie rozległymi zasobami i personelem.
  • Wady: jednak ten tradycyjny model ma swoje wady. Sztywny charakter hierarchii może tłumić kreatywność i innowacyjność, ponieważ pracownicy niższego szczebla mogą czuć się odłączeni od procesów decyzyjnych. Może to również prowadzić do wydłużenia czasu reakcji na zmiany rynkowe, ponieważ proces zatwierdzania na kolejnych poziomach hierarchii może być długotrwały. Ponadto nacisk na komunikację pionową często oznacza, że pozioma współpraca między działami lub jednostkami jest mniej zachęcana, co może prowadzić do silosów w organizacji.

Odpowiednie branże

Struktury hierarchiczne są szczególnie odpowiednie dla dużych, ugruntowanych firm, które potrzebują ścisłej kontroli i dobrze zdefiniowanych, powtarzalnych procesów. Branże takie jak produkcja, wojsko, agencje rządowe i duże korporacje często uważają tę strukturę za korzystną. Zapewnia stabilność i jasny kierunek, niezbędne w środowiskach, w których kluczowa jest precyzja i przestrzeganie ustalonych procedur.

_de808283-eeb2-4993-88d3-c41941b1142e.jpg

2. Struktura płaska (lub pozioma).

Płaska (lub pozioma) struktura organizacyjna kontrastuje z tradycyjnym modelem hierarchicznym. Charakteryzuje się niewielką liczbą szczebli kierownictwa średniego szczebla pomiędzy personelem a kadrą kierowniczą lub nie ma ich wcale, promuje mniej formalne środowisko pracy, z większym naciskiem na równą współpracę i otwartą komunikację. W tym modelu pracownikom często przyznaje się większą odpowiedzialność i autonomię, a proces podejmowania decyzji jest bardziej zdecentralizowany. Struktura tego typu ma na celu zachęcanie do bardziej praktycznego podejścia na wszystkich poziomach organizacji, z naciskiem na pracę zespołową i bezpośrednią interakcję.

  • Plusy: najważniejszą zaletą płaskiej struktury jest jej zdolność do ułatwienia szybszego podejmowania decyzji i poprawy morale pracowników. Przy mniejszej liczbie warstw zarządzania komunikacja jest bardziej bezpośrednia i mniej podatna na zniekształcenia. Środowisko to często sprzyja silnej kulturze pracy zespołowej i współpracy, ponieważ pracownicy czują się bardziej zaangażowani i doceniani w procesie decyzyjnym. Pozwala także na większą elastyczność i zwinność, dzięki czemu organizacja lepiej dostosowuje się do zmian.
  • Wady: jednak płaska konstrukcja ma swoje wyzwania. W miarę rozwoju organizacji brak jasnej hierarchii może prowadzić do pomieszania ról i potencjalnych konfliktów dotyczących władzy i procesu decyzyjnego. Może to być szczególnie problematyczne w większych zespołach lub projektach, w których niezbędne jest jasne przywództwo. Ponadto nieformalny charakter struktury może nie zapewniać wystarczającego wsparcia i wskazówek wszystkim pracownikom, co może być szkodliwe dla tych, którzy dobrze prosperują w bardziej zorganizowanym środowisku.

Odpowiednie branże

Płaska struktura jest często preferowana przez start-upy, małe firmy i firmy z branż kreatywnych. Organizacje te czerpią korzyści ze zdolności struktury do zachęcania do innowacji i szybkiego reagowania na zmiany w branży. Jest szczególnie skuteczny w środowiskach, w których model biznesowy w mniejszym stopniu opiera się na powtarzalnych zadaniach, a bardziej na adaptacyjnym, kreatywnym rozwiązywaniu problemów. Firmy, dla których priorytetem jest bardziej egalitarna kultura miejsca pracy, w której ceni się wzmacnianie pozycji pracowników i otwarta komunikacja, również skłaniają się w stronę tego modelu.

3. Struktura macierzowa (Matrix management)

Struktura macierzowa jest unikalną i bardziej złożoną formą projektu organizacyjnego, która łączy w sobie aspekty struktur funkcjonalnych i projektowych. W tym modelu pracownicy podlegają dwojakim powiązaniom – zazwyczaj zarówno kierownikowi funkcjonalnemu, jak i kierownikowi projektu lub produktu. Ta dualna struktura ma łączyć efektywność i specjalizację struktury funkcjonalnej z elastycznością i dynamiką struktury projektowej. Macierz umożliwia efektywne dzielenie zasobów między funkcjami, ułatwiając lepszą pracę zespołową i współpracę przy projektach wymagających różnorodnego zakresu umiejętności i wiedzy specjalistycznej.

  • Plusy: podstawową zaletą struktury macierzowej jest jej zdolność do ułatwiania komunikacji i współpracy pomiędzy różnymi częściami organizacji. Promuje bardziej dynamiczne środowisko pracy, w którym pracownicy mogą brać udział w różnych projektach i rozwijać zróżnicowany zestaw umiejętności. Struktura ta charakteryzuje się także elastycznością, pozwalającą organizacji szybko reagować na zmiany na rynku lub na konkretne wymagania projektowe.
  • Wady: jednak struktura macierzowa może również powodować zwiększenie złożoności i powstanie problemów. Podwójne linie raportowania mogą prowadzić do zamieszania i konfliktów wśród pracowników, którzy mogą otrzymywać sprzeczne wytyczne od kierowników funkcjonalnych i kierowników projektów. Może to również skutkować walką o władzę lub brakiem jasności w zakresie odpowiedzialności. Ponadto potrzeba szeroko zakrojonej komunikacji i koordynacji może czasami spowolnić proces podejmowania decyzji i zwiększyć koszty administracyjne.

Odpowiednie branże

Struktura macierzowa jest szczególnie korzystna w dynamicznych i złożonych branżach, gdzie projekty wymagają wkładu wielu specjalizacji. Obejmuje to dziedziny takie jak technologia, inżynieria, budownictwo i doradztwo. Firmy z tych sektorów często mają do czynienia z szybko zmieniającym się środowiskiem i różnorodnymi wymaganiami projektowymi, co sprawia, że elastyczność i interdyscyplinarna współpraca, jaką zapewnia struktura macierzowa, są bardzo cenne. Nadaje się również dobrze dla dużych organizacji, które dysponują zasobami pozwalającymi skutecznie zarządzać złożonością systemu macierzowego.

_a53b0939-a188-4103-b07b-f9b71affb74b.jpg

4. Struktura sieciowa (Network-centric organization)

Struktura sieciowa, często spotykana we współczesnych organizacjach, to radykalnie odmienne podejście w porównaniu do tradycyjnych modeli. Definiuje ją zdecentralizowany charakter, w którym organizacja działa jako centrum, koordynujące sieć zewnętrznych firm lub oddziałów. Do podmiotów zewnętrznych mogą należeć dostawcy, partnerzy i freelancerzy. Trzon firmy koncentruje się na swoich kluczowych kompetencjach, natomiast różne funkcje, takie jak produkcja, marketing, czy nawet badania i rozwój, zlecane są zewnętrznym specjalistom. Strukturę tę można w dużym stopniu dostosować, wykorzystując mocne strony różnorodnych współpracowników.

  • Plusy: największą zaletą struktury sieciowej jest jej niezwykła elastyczność i skalowalność. Umożliwia organizacjom szybkie dostosowywanie się do zmian rynkowych i wprowadzanie innowacji bez ograniczeń tradycyjnej hierarchii korporacyjnej. Zlecając na zewnątrz czynności inne niż podstawowe, firmy mogą obniżyć koszty i skoncentrować zasoby na obszarach, w których mają przewagę konkurencyjną. Struktura ta umożliwia również dostęp do szerokiego zakresu wiedzy specjalistycznej i technologii bez konieczności ponoszenia kosztów utrzymania ich we własnym zakresie.
  • Wady: jednak duże poleganie na podmiotach zewnętrznych może prowadzić do wyzwań. Należą do nich potencjalne ryzyko w kontroli jakości, zależność od dostawców i osłabienie kultury firmy. Ponadto zarządzanie siecią partnerstw zewnętrznych wymaga silnych umiejętności koordynacji i komunikacji, a czasami zawiłości tych relacji mogą prowadzić do złożoności operacyjnej.

Odpowiednie branże

Struktura sieciowa jest szczególnie odpowiednia dla branż, które szybko się zmieniają lub gdzie specjalistyczne umiejętności są wymagane tymczasowo, lub sporadycznie. Dotyczy to start-upów technologicznych, firm świadczących usługi cyfrowe i firm zajmujących się handlem międzynarodowym. Jest to również korzystne dla organizacji, które chcą być szczupłe i elastyczne, koncentrując się na innowacjach i szybkim wdrażaniu nowych produktów lub usług. Zasadniczo firmy, które muszą zachować elastyczność i szybko dostosowywać się do nowych możliwości lub wyzwań na rynku, często uważają, że struktura sieci jest najkorzystniejsza.

5. Struktury hybrydowe

Struktury hybrydowe stanowią mieszankę różnych modeli organizacyjnych, dostosowanych do konkretnych potrzeb i wyzwań stojących przed firmą. Podejście to uwzględnia fakt, że żadna pojedyncza struktura organizacyjna nie jest idealnie dopasowana do wszystkich scenariuszy. W strukturze hybrydowej elementy struktur hierarchicznych, płaskich, macierzowych i sieciowych mogą współistnieć i być dostosowywane do potrzeb różnych działów, projektów lub jednostek biznesowych w tej samej organizacji. Strukturę tę cechuje wszechstronność, pozwalająca firmom na stosowanie różnych stylów zarządzania i strategii operacyjnych w różnych obszarach działalności, w zależności od tego, co jest najbardziej efektywne.

  • Plusy: podstawową zaletą struktur hybrydowych jest ich zdolność adaptacji. Umożliwiają organizacjom wykorzystanie zalet różnych modeli strukturalnych w celu optymalizacji wydajności w różnych obszarach. Na przykład firma może zastosować hierarchiczną strukturę w swoim dziale produkcyjnym dla przejrzystości i wydajności, przyjmując jednocześnie płaską strukturę w swoim dziale kreatywnym w celu wspierania innowacji. Ta elastyczność może prowadzić do zwiększonej produktywności i elastyczności, umożliwiając organizacji skuteczne reagowanie na różnorodne wyzwania i możliwości.
  • Wady: jednak złożoność zarządzania wieloma modelami organizacyjnymi jednocześnie może być znaczącą wadą. Może to prowadzić do zamieszania wśród pracowników, szczególnie w zakresie raportowania relacji i procesów decyzyjnych. Jeśli nie będzie zarządzane ostrożnie, może również skutkować niespójną kulturą firmy i wartościami w różnych działach. Sukces struktury hybrydowej w dużej mierze zależy od jasnej komunikacji, silnego przywództwa i spójnej wizji zapewniającej dostosowanie i zapobiegającej fragmentacji.

Odpowiednie branże

Struktury hybrydowe są często stosowane przez duże, zróżnicowane firmy działające w różnych branżach lub na różnych rynkach. Są szczególnie przydatne dla organizacji przechodzących transformację lub zarządzających szeroką gamą produktów i usług. Na przykład międzynarodowa korporacja może potrzebować wydajności struktury hierarchicznej w swojej podstawowej działalności, jednocześnie wymagając możliwości adaptacji struktury macierzowej lub sieciowej w swoich oddziałach badawczo-rozwojowych lub oddziałach międzynarodowych.

Ważne czynniki przy wyborze struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa

1. Wielkość firmy i skalowalność

Wielkość Twojej firmy jest głównym wyznacznikiem struktury organizacyjnej, która będzie działać najlepiej. Mniejsze firmy i start-upy mogą odnieść korzyści ze struktury płaskiej lub sieciowej ze względu na ich nieodłączną elastyczność i mniejsze obciążenie biurokratyczne. W miarę rozwoju firm do zarządzania zwiększoną złożonością i skalą mogą okazać się konieczne modele o zwartej strukturze, takie jak hierarchiczne lub macierzowe.

2. Dynamika przemysłu i rynku

Charakter Twojej branży i dynamika rynku, na którym działasz, może znacząco wpłynąć na odpowiednią strukturę organizacyjną. Szybko zmieniające się branże, takie jak technologia lub media cyfrowe, mogą wymagać bardziej elastycznych i dających się przystosować struktur, takich jak modele macierzowe lub sieciowe. Z kolei bardziej stabilne branże o ustalonych praktykach, takie jak produkcja, mogą lepiej funkcjonować w tradycyjnej strukturze hierarchicznej.

3. Kultura i wartości firmy

Struktura organizacyjna powinna być zgodna z kulturą i wartościami Twojej firmy oraz ją wspierać. Firma ceniąca innowacje i wzmacnianie pozycji pracowników może mieć problem ze sztywną strukturą hierarchiczną. I odwrotnie, organizacja, która kładzie nacisk na jasne granice uprawnień i odpowiedzialności, może stanowić wyzwanie dla płaskiej struktury.

4. Długoterminowe cele biznesowe

Rozważ swoje długoterminowe cele strategiczne. Czy chcesz szybko się rozwijać, dywersyfikować linie produktów, a może zglobalizować swoją działalność? Twoja struktura organizacyjna powinna wspierać te cele. Na przykład firmy dążące do szybkiej ekspansji mogą skorzystać ze struktury wspierającej skalowalność i szybkie podejmowanie decyzji.

Technologia i transformacja cyfrowa

  

Bitrix24 - wszechstronna platforma, która może zwiększyć efektywność Twojego biznesu   

  

Odkryj możliwości Bitrix24 i usprawnij działanie swojej firmy już teraz!   

   Zarejestruj się za darmo   

Implementacja wybranej struktury organizacyjnej

Po wybraniu najbardziej odpowiedniej struktury organizacyjnej dla Twojej firmy kolejnym krytycznym krokiem jest wdrożenie. Ta faza wymaga starannego planowania i skutecznego zarządzania zmianami, aby zapewnić płynne przejście. Oto kluczowe kroki do rozważania podczas wdrażania wybranej struktury organizacyjnej.

  • Rozpocznij od nakreślenia kompleksowego planu obejmującego harmonogram, kluczowe etapy i konkretne działania wymagane do przejścia do nowej struktury. Plan ten powinien jasno definiować nowe role i obowiązki, kierunki raportowania oraz wszelkie zmiany w procesach operacyjnych. Angażowanie zainteresowanych stron na wszystkich poziomach na tym etapie planowania ma kluczowe znaczenie, aby rozwiać wątpliwości i zebrać cenne uwagi.
  • Silne przywództwo jest niezbędne w tym okresie zmian. Liderzy muszą przekazać wizję i uzasadnienie nowej struktury, uwzględniając jej zgodność z celami i wartościami firmy. Powinni być widoczni, dostępni i aktywnie zaangażowani w prowadzenie organizacji przez okres przejściowy, zapewniając wsparcie i kierunek, aby zapewnić zgodność i zaangażowanie na wszystkich poziomach.
  • Zapewnij odpowiednie szkolenia i zasoby, aby pomóc pracownikom dostosować się do nowych ról lub procesów. Może to obejmować formalne sesje szkoleniowe, warsztaty lub programy mentorskie. Zadbaj o to, aby pracownicy posiadali umiejętności i wiedzę niezbędną do efektywnego funkcjonowania w nowej strukturze.

Podsumowanie

Wybór i wdrożenie odpowiedniej struktury organizacyjnej to decyzja strategiczna, która może mieć głęboki wpływ na wydajność, kulturę i ogólny sukces Twojej firmy. Jak już ustaliliśmy, nie ma uniwersalnego rozwiązania. Idealna struktura różni się w zależności od czynników takich jak wielkość firmy, dynamika branży, kultura korporacyjna i długoterminowe cele biznesowe. Niezależnie od tego, czy jest to tradycyjny model hierarchiczny, elastyczna płaska struktura, dynamiczna macierz, zdecentralizowana sieć czy dostosowany system hybrydowy, każdy z nich ma swoje mocne strony i wyzwania.

FAQ

P: Jak często firma powinna dokonywać ponownej oceny swojej struktury organizacyjnej?

O: Firmy powinny regularnie dokonywać przeglądu swojej struktury organizacyjnej, najlepiej co dwa do trzech lat lub w odpowiedzi na poważne zmiany, takie jak znaczny wzrost, zmiany na rynku lub zmiany kierunku strategicznego. Dzięki temu struktura pozostaje zgodna z bieżącymi celami firmy i warunkami rynkowymi.

P: Czy mała firma może odnieść korzyść ze złożonej struktury, jaką jest macierz?

O: Chociaż struktura macierzowa zapewnia elastyczność i współpracę międzyfunkcyjną, może być zbyt skomplikowana dla małej firmy o ograniczonych zasobach. Mniejsze organizacje często czerpią więcej korzyści z prostszych struktur, takich jak modele płaskie lub hybrydowe, które umożliwiają elastyczność i bezpośrednią komunikację bez nakładów administracyjnych związanych z macierzą.

Najpopularniejsze
Inspirujące pomysły na biznes w 2024 roku
Najlepsze chatboty AI w 2023 roku
Czat AI – 5 najlepszych chatbotów dla biznesu
21 najlepszych alternatyw dla Kalendarza Google, które musisz wypróbować
6 skutecznych narzędzi wykrywających treści, które generuje sztuczna inteligencja (AI)
Spis treści
Rodzaje struktur organizacyjnych 1. Struktura hierarchiczna 2. Struktura płaska (lub pozioma). 3. Struktura macierzowa (Matrix management) 4. Struktura sieciowa (Network-centric organization) 5. Struktury hybrydowe Ważne czynniki przy wyborze struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa 1. Wielkość firmy i skalowalność 2. Dynamika przemysłu i rynku 3. Kultura i wartości firmy 4. Długoterminowe cele biznesowe Implementacja wybranej struktury organizacyjnej Podsumowanie FAQ
Może Ci się również spodobać
Blogi
Webinaria
Glosariusz

Free. Unlimited. Online.

Bitrix24 to miejsce, w którym każdy może komunikować się, współpracować przy zadaniach i projektach, zarządzać klientami i robić o wiele więcej.

Załóż konto
Może Ci się również spodobać
7 Zalet Mobilnego Oprogramowania do Zarządzania Zadaniami
7 Zalet Mobilnego Oprogramowania do Zarządzania Zadaniami
10 min
8 sposobów na zaimponowanie klientom w sezonie świątecznym
8 sposobów na zaimponowanie klientom w sezonie świątecznym
9 min
8 Cech Idealnego Oprogramowania do Zarządzania Projektami w Małej Firmie
8 Cech Idealnego Oprogramowania do Zarządzania Projektami w Małej Firmie
11 min